Grootformaat tegels leggen: waar u op moet letten

Door Maikel Aarts, Miura Ceramics

Keramische tegels leggen in grootformaat, zoals 60x120, 100x100 of 120x120, vraagt meer voorbereiding dan het leggen van kleine tegels. Een grote tegel laat elke oneffenheid in de ondervloer zien, moet volledig in de lijm liggen en is zwaar om te hanteren. In dit artikel leest u waar u op let, zodat u weet wat u van uw tegelzetter mag verwachten of waar u zelf rekening mee houdt.

Waarom grootformaat andere eisen stelt

Grootformaat tegels stellen hogere eisen omdat een grote tegel een groter stuk ondervloer overspant. Een kleine oneffenheid die bij een tegel van 30x30 wegvalt, geeft bij 100x100 een zichtbaar hoogteverschil tussen twee tegels of een holle plek onder de tegel. Daarnaast zijn grote tegels zwaarder en lastiger te hanteren, en is er bij zagen meer snijverlies.

Onderwerp Kleine tegel Grootformaat tegel
Ondervloer Kleine oneffenheden vallen weg Moet zeer vlak zijn
Verlijming Lijm op de ondervloer volstaat vaak Vaak dubbel verlijmd, voor een volledig gedragen tegel
Hanteren Eén persoon Twee personen of een tegellifter
Snijverlies Klein Groter, afhankelijk van de maten van de ruimte
Voegen Veel voegen Weinig voegen, smal bij gerectificeerde tegels

De ondervloer: vlakheid en draagkracht

Een ondervloer voor grootformaat tegels moet vlak, droog, stabiel en draagkrachtig zijn. Hoe groter de tegel, hoe vlakker de ondervloer moet zijn: een tegel buigt niet mee, en een holle plek eronder kan bij belasting tot breuk leiden. De tegelzetter controleert de vlakheid over de lengte van de tegel en egaliseert waar nodig.

  • Vlak: oneffenheden worden vooraf weggeslepen of geëgaliseerd, niet weggewerkt met extra lijm.
  • Droog: een nieuwe dekvloer moet voldoende zijn uitgedroogd; bij vloerverwarming volgt eerst het opstookprotocol.
  • Stabiel: de ondervloer mag niet doorbuigen of werken, zoals een losliggende houten vloer kan doen.
  • Draagkrachtig: de ondervloer moet het gewicht van tegel, lijm en gebruik dragen.

Bij vloerverwarming komt daar het opstoken bij; zie keramische tegels en vloerverwarming.

Lijm en dubbele verlijming

Grootformaat tegels worden volledig verlijmd, zonder holle plekken, en daarvoor wordt meestal dubbel verlijmd: lijm op de ondervloer én een dunne laag op de achterkant van de tegel. Zo ligt de tegel over het hele oppervlak in de lijm en wordt hij gelijkmatig gedragen. De lijm zelf moet geschikt zijn voor het formaat, de ondervloer en eventueel vloerverwarming.

Welke lijm, welke lijmkam en hoeveel lijm nodig is, volgt uit het advies van de lijmfabrikant en de ervaring van de tegelzetter. Een tegellevelsysteem met clips en wiggen helpt om de randen van naast elkaar liggende tegels op dezelfde hoogte te houden terwijl de lijm uithardt.

Waar let u op bij gerectificeerde tegels?

Gerectificeerde tegels hebben exact op maat geslepen randen, en die randen zijn kwetsbaar. Maak de tegels vóór het leggen niet nat, sla niet op de tegel om hem op zijn plaats te krijgen, en houd een voeg van minimaal 1,5 mm aan, ook al worden gerectificeerde tegels soms “voegloos” genoemd. Volg daarbij altijd het advies van uw tegelzetter en de lijmfabrikant.

  1. Droog leggen: maak de tegels niet nat voordat ze in de lijm gaan.
  2. Volledig verlijmen: met een getande lijmkam, zonder holle ruimtes onder de tegel.
  3. Niet kloppen: sla niet op de tegel; dat kan de tegel of de randen beschadigen.
  4. Voeg van minimaal 1,5 mm: die ruimte vangt kleine maatverschillen en spanning in de vloer op.
  5. Voorzichtig met de randen: de scherpe, geslepen randen beschadigen snel bij stoten tijdens het werk.
  6. Voegen met een rubberen voegspaan: en verwijder de voegspecie met een vochtige spons voordat die droog is.

Patroon en snijverlies

Bij grootformaat bepaalt het legpatroon niet alleen het beeld, maar ook hoeveel tegels er worden gezaagd. Hoe groter de tegel, hoe meer het snijverlies afhangt van de maten van uw ruimte: past de ruimte goed op de tegelmaat, dan blijven bijna alle tegels heel. Met de tegelcalculator ziet u voor uw maten per formaat en patroon welke tegels heel blijven en welke worden gesneden.

Patroon Voegbeeld Bij grootformaat
Recht Doorlopende voegen in twee richtingen Strak, meestal het minste snijwerk
Halfsteens Elke rij een halve tegel verschoven Bij lange tegels valt een kleine bolling eerder op
1/3 verspringend Elke rij een derde tegel verschoven Vaak gekozen bij lange rechthoekige tegels

Waarom 1/3 verspringend bij lange tegels?

Lange tegels kunnen door het bakken in het midden heel licht bol of hol zijn. Bij halfsteens komt het midden van de ene tegel naast de rand van de volgende, waardoor zo’n klein hoogteverschil eerder zichtbaar wordt. Bij 1/3 verspringend is dat verschil kleiner, en daarom wordt dat patroon vaak gekozen bij tegels als 60x120. Halfsteens is niet verboden, maar bespreek het vooraf met uw tegelzetter.

Rekenvoorbeeld

Een ruimte van 5 × 4 m, recht en liggend gelegd met tegels van 60x120: op oppervlakte zijn dat 28 tegels, maar volgens de calculator 35 tegels, waarvan 24 hele en 11 gesneden. Met de standaardreserve van 10 procent worden dat er 39. Het verschil komt door het snijwerk langs de randen.

Voeg en dilatatie

Gerectificeerde grootformaat tegels worden met een smalle voeg gelegd, omdat alle tegels exact even groot zijn. Een smalle voeg geeft een rustig vloerbeeld, maar een vloer zonder voeg of zonder bewegingsvoegen kan niet werken. Daarom komen er naast de gewone voegen ook bewegingsvoegen, ook wel dilatatievoegen genoemd.

  • Gewone voeg: tussen de tegels, minimaal 1,5 mm; de precieze breedte stemt de tegelzetter af op tegel en ondervloer.
  • Randvoeg: langs wanden en vaste delen, zodat de vloer niet klemt.
  • Bewegingsvoeg: in grote oppervlakken, bij deurdorpels en boven voegen in de ondervloer, afgewerkt met een elastische kit.

Een voegkleur dicht bij de tint van de tegel laat de vloer als één vlak ogen; een contrasterende voeg laat het patroon juist zien.

Transport en hanteren

Grootformaat tegels zijn groot en zwaar, en worden met twee personen of met een tegellifter met zuignappen gedragen en gelegd. Een grote tegel draagt u rechtop, op zijn kant, zodat hij niet doorbuigt en breekt. Denk vóór de levering na over de route naar de ruimte.

  1. De route: een smalle of draaiende trap, een krappe hal met een bocht en een kleine lift zijn de lastigste punten. Loop de route vooraf na.
  2. Opslag: zet de dozen rechtop, droog en zo dicht mogelijk bij de ruimte.
  3. Hulpmiddelen: een tegellifter met zuignappen, een draagframe en een tegelsnijder die lang genoeg is voor het formaat.
  4. Breuk: houd rekening met een reserve, zodat een tegel die tijdens het werk breekt, uit dezelfde partij te vervangen is.

Welke formaten er zijn en wat elk formaat vraagt, leest u bij keramische vloertegels 100x100, keramische tegels 120x120 en keramische tegels 60x120.

Zelf leggen of een tegelzetter?

Grootformaat tegels zelf leggen kan, maar het vraagt ervaring, gereedschap en een tweede persoon; voor de meeste mensen is een tegelzetter met ervaring in grootformaat de veiligste keuze. Fouten in vlakheid of verlijming zijn bij grote tegels slecht te herstellen. Kiest u voor een tegelzetter, vraag dan naar eerder werk met hetzelfde formaat.

Zelf leggen Tegelzetter
U hebt ervaring met tegelen en een tweede persoon Ervaring met het formaat en de ondervloer
U huurt of koopt lifter, levelsysteem en een lange tegelsnijder Gereedschap en werkwijze zijn aanwezig
Fouten in vlakheid of verlijming herstelt u zelf De tegelzetter is verantwoordelijk voor het werk

Vragen om aan een tegelzetter te stellen: hoe controleert u de vlakheid, verlijmt u dubbel, waar komen de bewegingsvoegen, en welk patroon raadt u aan bij deze tegel?

Wilt u de tegels laten leggen? Dat kan ook via Miura Ceramics: wij regelen het voor u met onze vaste tegelzetters en nemen het leggen op in uw offerte. Vraag ernaar tijdens uw afspraak.

Formaat kiezen en bekijken

Welk grootformaat bij uw ruimte past, ziet u het best in het echt. Bij Miura Ceramics in Oirschot bekijkt u de tegels op afspraak, in 60x120, 100x100 en 120x120, en bespreekt u formaat, kleur en het aantal m² voor uw ruimte. Plan een afspraak via het formulier of WhatsApp.

Veelgestelde vragen over grootformaat tegels leggen

Hoe leg ik grootformaat tegels?

In vijf stappen: maak de ondervloer vlak, droog en stabiel; bepaal patroon en startlijn zodat er zo weinig mogelijk smalle stroken ontstaan; verlijm de tegels volledig, meestal dubbel; houd de randen gelijk met een levelsysteem; en werk de voegen en bewegingsvoegen af. Draag en leg de tegels met twee personen of een tegellifter.

Wat kost keramische tegels leggen per m²?

Dat verschilt per formaat en ondervloer: grootformaat en een ondervloer die eerst geëgaliseerd moet worden, kosten meer tijd. Daarom staat er op de site geen vaste prijs. Laat u de tegels via Miura Ceramics leggen, dan staat de prijs voor het leggen in uw offerte.

Kan ik grootformaat tegels op een bestaande vloer leggen?

Soms wel: de bestaande vloer moet vlak, stabiel en draagkrachtig zijn, en goed hechten. De extra hoogte moet passen bij deuren, dorpels en aansluitende vloeren. Laat uw tegelzetter de bestaande vloer vooraf beoordelen.

Hoeveel snijverlies moet ik rekenen?

Een vast percentage is er niet: het snijverlies hangt af van het formaat, het patroon en de maten van de ruimte. In de tegelcalculator stelt u de reserve in, van 0 tot 20 procent, standaard 10 procent, en ziet u hoeveel tegels er worden gesneden.

Hoe zwaar is een tegel van 100x100 of 120x120?

Bij Miura Ceramics weegt een tegel van 100x100 van 10 mm ongeveer 18 kg, en een tegel van 120x120 van 10 mm ongeveer 26 kg; een tegel van 60x120 van 10 mm weegt ca. 13 kg. Dat is het gewicht per tegel. Grootformaat tegels draagt en legt u daarom met twee personen of met een tegellifter.

Lees ook